Van Afval naar Grondstof

Leestijd: 2 minuten

Van Afval naar Grondstof

Voorbeeld van een visie op samenwerking van gemeenten in een regio

Gemeenten worstelen met de vraag hoe deze doelen te realiseren. De investeringen die nodig zijn voor het inzamelen en het scheiden van huishoudelijk afval in nuttig toepasbare materiaalstromen (zowel aan de bron als bij nascheiding) zijn fors. De enige dekkingsmiddelen zijn opbrengsten uit verhandeling van verkregen grondstofstromen en de afvalstoffenheffing die burgers betalen.

Door slimmere scheidingstechnieken worden gemeenten op steeds meer afzetmarkten geconfronteerd met grillige prijsschommelingen. Gemeenten zijn niet bereid om grote financiële risico’s te lopen. Dat maakt gemeenten huiverig om zelf te investeren in nascheiding en verwerking van huishoudelijk afval.

Gemeenten willen de bijdrage van burgers het liefst op een stabiel niveau houden, passend bij de lokale keuzes die zij maken voor het realiseren van onderstaande doelen I en II.  Het besef groeit bij gemeenten dat voor realisatie van doelen III en IV samenwerking tussen gemeenten in regioverband meer en meer noodzakelijk is.

In beleidsvoornemens van gemeenten zijn op het beleidsgebied afval de volgende doelen te vinden:
  1. Burgers kunnen minder afval produceren wanneer zij slimmere keuzes maken bij aanschaf en gebruik van goederen. De gemeente kan hen bij het maken van die keuzes waar mogelijk ondersteunen;
  2. Een servicemodel met een bepaalde mate van scheiding aan de bron is nodig om burgers te helpen zich met een goed gevoel van afvalmaterialen te ontdoen, op een manier dat van afval zo snel mogelijk weer grondstof gemaakt wordt;
  3. Gemeenten hebben de zorgplicht om uit restafval zoveel mogelijk herbruikbare grondstoffen te halen (onder andere door nascheiding te organiseren) en de gescheiden materiaalstromen met een zo gunstig mogelijk effect voor het milieu en lastendruk voor burgers te verhandelen;
  4. Bedrijven die met innovaties bijdragen aan reductie en hergebruik van door burgers afgedankte materialen, kunnen rekenen op extra steun van gemeenten, vooral als de economie in de regio daarmee versterkt wordt.

Schaal van samenwerking

Transportkilometers zijn een belangrijke factor in zowel de kostprijs als duurzaamheid van het proces tot verwerking van huishoudelijk afvalstromen. Voor veel materiaalstromen geldt dat de opbrengsten nog te laag zijn om alle kosten te dekken voor het opwerken van afval tot grondstof. Met meer massa en zekerheid van levering tegen een bepaalde kwaliteit kunnen bedrijven wel gestimuleerd worden om te investeren in meer circulariteit en een afvalloze samenleving. 

De benodigde schaal van samenwerking is afhankelijk van enerzijds de logistieke kosten voor gemeenten om ingezamelde materialen naar een regionaal depot voor mogelijke nascheiding te brengen en anderzijds van de aantrekkingskracht die ontstaat door samenbundeling van secundaire grondstofstromen naar mogelijke afnemers.

Er bestaat nog geen uitgekristalliseerd beeld van afzetmarkten en afnemers voor secundaire grondstoffen. De schaal van samenwerking zal dus voorlopig vooral bepaald worden door een optimaal capaciteitsniveau van een depot en nascheidingsroute, met voldoende flexibiliteit om de kwaliteit van de output aan te kunnen laten sluiten op veranderende behoeften vanuit afnemers. 

Bij voldoende massa kan – af depot – een prijsniveau worden gehanteerd dat interessant is voor een grotere groep van afnemers. Met de door bron- en nascheiding beoogde vermindering van het restafval dat richting verbranding gaat zijn de transportkosten naar de afvalverbrandingsinstallatie een minder doorslaggevende factor.

Om massa te genereren zal vooral samenwerking gezocht worden met gemeenten in de nabijheid van een regionaal depot om afvalstromen te bundelen. De locatiekeuze is dan ook van cruciaal belang om gemeentelijke samenwerking in een bepaald gebied te stimuleren.